Route MapOp 1 september 2026 treedt het nieuwe Strafwetboek in werking. Het vervangt het wetboek uit 1867 en is de eerste grote hervorming van het Belgische strafrecht in bijna 160 jaar. De hervorming maakt het strafrecht moderner, meer samenhangend en beter afgestemd op de realiteit van vandaag.
Wat zijn de grootste verschillen met het oude wetboek?
- Acht strafniveaus in plaats van overtredingen, wanbedrijven en misdaden.
De klassieke drievoudige indeling “overtredingen, wanbedrijven en misdaden” verdwijnt. Voortaan bestaat er 1 categorie “inbreuken”, onderverdeeld in acht strafniveaus (niveau 1 = lichtst, niveau 8 = zwaarst).
Niveau 1 kent geen gevangenisstraf als hoofdstraf terwijl niveau 8 een levenslange gevangenisstraf mogelijk maakt. De correctionele straffen vallen nu onder de niveaus 1 tot 6, de criminele straffen onder niveaus 7 en 8.
- Einde van de correctionalisering
Onder het oude recht kon een zwaar feit (een “misdaad”) door de rechter lichter worden bestraft alsof het een “wanbedrijf” was als er verzachtende omstandigheden waren (bijvoorbeeld een blanco strafblad). Dat heette “correctionalisering”. In het nieuwe Strafwetboek kan dat niet meer.
Wel zijn verzachtende omstandigheden nog steeds mogelijk om in een lager strafniveau te vallen.
- Gevangenisstraf als ultimum remedium
Het nieuwe Strafwetboek formuleert expliciet dat vrijheidsberoving een ultimum remedium is, dat wil zeggen het allerlaatste middel. De rechter kan deze sanctie enkel toepassen wanneer andere sancties de doelstellingen van de bestraffing niet kunnen verwezenlijken.
Daarnaast moet de rechter de doelstelling van de straf vastleggen in de motivering va het vonnis.
- Nieuwe strafbare feiten en verzwaarde bepalingen
Nieuwe strafbare feiten zijn onder meer: ecocide, aanzetting tot zelfdoding, verkeersdoodslag, etc. Intrafamiliaal geweld zal ook strenger worden bestraft.
- Medeplichtigheid en poging: nieuwe regels
Het onderscheid tussen medeplichtigheid en mededaderschap valt weg. De regels over de poging werden ook hervormd.
- Overgangsrecht
Voor feiten die vóór 1 september 2026 zijn gepleegd, blijft het oude Strafwetboek in principe van toepassing, tenzij het nieuwe recht milder is. Feiten gepleegd na 1 september 2026 vallen in ieder geval onder het nieuwe recht.
Vragen over het nieuwe of oude Strafwetboek?
Maak een afspraak op 050 33 66 03.